Ardeşen - Kültür Varlıkları

Rize'nin Ardeşen ilçesindeki Eskiarmutluk köyünde bulunan bir kemer köprüdür. Yerden 3.5 metre yükselikte olan köprü, Tunca Deresi'nin kolu olan Paskıruba Deresinin üzerine inşa edilmiştir. Yaya geçişi için kullanılan köprünün ilçe merkezine uzaklığı 28 kilometredir. Köprü, 7 metre uzunluğunda ve 2.7 metre genişliğindedir

Çayeli ilçesine bağlı Yukarı Durak Köyü'nde yer alan tarihî taş köprü, ilçe merkezine yaklaşık 20 kilometre uzaklıktadır. Muhtemelen 19. yüzyılda inşa edilen köprü, tek gözlü kemerli planı ve doğal taş malzemesiyle bölgenin geleneksel köprü mimarisini yansıtmaktadır. Köyler arasında ulaşımı kolaylaştıran yapı, yıllar boyunca bölge halkının günlük yaşamında önemli bir işleve sahip olmuştur. Gür bitki örtüsü ve dere yatağıyla çevrili köprü, doğal ve tarihî dokusunu günümüze kadar korumayı başarmıştır.

Ardeşen ilçesine bağlı Köprüköy Mahallesi'nde, eski adıyla Timisvat olarak bilinen yerleşimde bulunan tarihî taş köprü, ilçe merkezine yaklaşık 18 kilometre uzaklıktadır. Büyük olasılıkla 18. veya 19. yüzyılda inşa edilen köprü, tek gözlü sivri kemerli yapısıyla Doğu Karadeniz taş köprü mimarisinin karakteristik özelliklerini taşımaktadır. Uzun yıllar boyunca yerleşim alanları ile tarım arazileri arasında ulaşımı sağlayan köprü, günümüzde de özgün mimarisini büyük ölçüde korumaktadır. Çevresini saran çay bahçeleri ve doğal dere yatağı, yapıya etkileyici bir görünüm kazandırmaktadır.

Ardeşen ilçesine bağlı Tunca Beldesi'nde bulunan Tunca Köprüsü, ilçe merkezine yaklaşık 25 kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Osmanlı döneminde inşa edildiği değerlendirilen köprü, tek gözlü sivri kemerli mimarisi ve dayanıklı taş işçiliğiyle dikkat çekmektedir. Uzun yıllar boyunca Tunca Vadisi'ndeki yerleşimler arasında ulaşımı sağlayan yapı, bugün de bölgenin tarihî kimliğini yansıtan önemli eserlerden biri olarak varlığını sürdürmektedir. Çevresindeki gür ormanlar ve akarsu yatağı, köprüye etkileyici bir doğal görünüm kazandırmaktadır.

Doğanay Köyü Camii’nde altı farklı kitabe vardır. Bunlardan birincisi bodrum giriş kapı üzerinde olup “1315/1898”, ikincisi ise cami giriş kapısında “Bismillahirrahmanirrahim 1329/1911” yazılıdır. Üçüncü kitabe mahfil katında, kuzeydoğu duvarında, “Boya vurulduğu tarih 1957” şeklinde geçmektedir. Dördüncü kitabe minber kapısında, “Boya Tarihi 1957, Allahümme ya müfettihal ebvab iftah lena hayral bab sene 1343” beşincisi ise minber kapısının arkasına yerleştirilmiş olup yazıtta, “Bu mescidin ikmali ramazanı şerifinin onundadır sene 1245/1830” yazısı ve tarihi yer almaktadır. Altıncı yazıt mihrap üzerinde “Küllemâ dehale aleyhâ Zekeriyyal Mihrab Sene 1245/1830 Ya Muhammed kıl şefaat”, verilmiştir. Cami ile ilgili tutulan rapor ve yapılan çalışmalarda, kapı girişlerindeki tarihlerden hareketle 1315/1898-1329/1911 tarihleri esas alınarak bu dönemde inşa edildiği belirtilmiştir. Asıl kitabe minber kapısı arkasında kaldığı için görülememiştir. Kitabede geçen ikmal kelimesinin bitirme anlamına gelmesi caminin, 1830’dan önce yapımına başlanıldığı ve bu tarihte de bitirildiğine işaret etmektedir. 1799 tarihli vakıf kaydında ise caminin imam ve hatipliğine gönüllü hizmet eden Hacı İbrahim-zade Ali ismi geçmektedir. Buna göre vakıf kaydına istinaden caminin, 1799 yılı civarın inşa edildiği ve imamının olduğu ortaya çıkmaktadır. Kitabelerden hareketle, 1830’da caminin yenileme işlemleri gerçekleştirilerek bitirilmiş, 1898 ve 1911’lerde tamir görmüş, 1957 yılında ise çeşitli boya veya bezeme işlemleri tamamlanmıştır Bölgenin en önemli ahşap camisi olan yapının üzerinde herhangi bir usta ismine rastlanılmamıştır.

Ardeşen ilçesi Tunca deresi üzerinde bulunan Bayırcık - Kirazlık Köprüsü, Bayırcık ile Kirazlık köylerini birbirine bağlar. Köprü yuvarlak, kemerli, tek gözlüdür. Köprünün yapım tarihiyle ilgili net bir bilgi yoktur.